طفلي ينزعج من الحرب ويرسم البيوت المحترقة!

<p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size: 16pt; font-family: &quot;Simplified Arabic&quot;, &quot;serif&quot;;">أنا أم لطفل في الصف الثالث الابتدائي. منذ بدء الأحداث والحرب في المنطقة، أصبح ابني يتابع الأخبار خلسة، رغم محاولتي منع ذلك</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size: 16pt; font-family: &quot;Simplified Arabic&quot;, &quot;serif&quot;;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.</span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">لاحظت أنه عندما يجلس للرسم، يرسم بيوتًا مهدمة، سماءً سوداء، وأطفالًا يبكون</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt; font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">في الليل يستيقظ فزعًا، ويسألني</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">"</span><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">ماما… لو حصلت حرب عندنا هنموت؟</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>"<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">أحاول طمأنته، لكنه يعود لنفس الأسئلة</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">مدرسته اشتكت من شروده وضعف تركيزه</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi: embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;">أخشى أن تكون نفسيته تضررت دون أن أشعر</span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR" style="font-size:16.0pt;font-family:&quot;Simplified Arabic&quot;,&quot;serif&quot;"><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span>.<o:p></o:p></span></p>

أختي الكريمة،

 

ما يحدث لابنك ليس شذوذًا نفسيًّا، بل استجابة طبيعية لطفل يعيش في بيئة مشبعة بصور الخطر. نحن أمام ما يُسمّى في علم النفس بـ: Secondary Trauma (الصدمة الثانوية)، أي تأثر الطفل بحدث صادم لم يعشه مباشرة، لكنه شاهده أو سمعه مرارًا.

 

الرسم هنا ليس علامة مرض، بل وسيلة تفريغ انفعالي (Emotional Ventilation). الطفل حين يعجز عن التعبير اللغوي، يستخدم الصورة.

 

لكن القلق الليلي، وتكرار سؤال الموت، يشيران إلى حالة Hypervigilance (فرط اليقظة)، أي شعور داخلي دائم بالخطر.

 

وهنا أنصحك بما تفعلين:

 

١- تنظيم التعرض للأخبار (Media Regulation).. ليس فقط منعها، بل استبدال بها أنشطة واقعية آمنة.

 

٢- إعادة بناء الإحساس بالأمان (Restoring Sense of Safety).. كرري عبارات واضحة: "بيتنا آمن، والجيش يحمي البلد، ونحن في رعاية الله"، وهكذا. فالأطفال يحتاجون جملة ثابتة تُعاد.

 

٣- كذلك احتواء الخوف لا نفيه.. قولي: "أفهم أنك خائف، وأنا أيضًا أحيانًا أقلق، لكننا نتعامل مع قلقنا بالدعاء والعمل".

 

٤- ولا بد أيضًا من روتين ثابت.. الروتين يعيد الإحساس بالسيطرة (Sense of Control).

 

5- اللجوء للدين كعامل طمأنينة قال تعالى: {الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ}؛ فالذكر يُعيد ضبط الجهاز العصبي، ويخفض مستوى القلق.

 

همسة أخيرة:

 

حبيبتي، لا تخافي من رسومات ابنك، خافي فقط إن صمت ولم يرسم. فالرسم بوابة شفاء، وأنتِ المفتاح.

 

روابط ذات صلة:

كيف نحافظ على سلامة نفوسنا في زمن الحرب؟

في زمن الحرب.. كيف ننتقل من الخوف المربك إلى اليقين المثمر؟

أخاف كثيرًا على عائلتي من الحرب.. ماذا أفعل؟